Blog Wendela Gronthoud van CABO: Interculturele communicatie …mij een zorg

Wendela Gronthoud CABO

Naam: Wendela Gronthoud
Functie: Directeur CABO
Naar biografie >
www.caboamsterdam.nl

Duizenden Nederlanders emigreerden na de tweede Wereldoorlog naar Australië. De Australische overheid kon de extra handjes goed gebruiken. Hier waren de hoge werkloosheid en te weinig woningen redenen voor de Nederlandse overheid om mensen juist te stimuleren om weg te gaan.

De mensen vertrokken met de intentie om voorgoed te blijven in het nieuwe vaderland. Het merendeel slaagt erin om met hard werken een bestaan op te bouwen in Australië. Ze raken er  zo ingeburgerd dat hun kinderen niet meer de taal van hun ouders spreken of hooguit een paar woorden.

Met het verstrijken van de jaren blijkt het verleden nog heel dicht onder
de huid te zitten. Bij de Nederlandse ‘Aussies’ en dat is dichter bij huis, is
dat niet anders. Mijn schoonouders ‘emigreerden’ in de jaren zestig van
Friesland naar een stadje in ‘het Westen’. Hemelsbreed niet meer dan
150 km. Als je lekker doorrijdt ben je er met de auto in 1 ½ uur. Later
begon het bij hen toch te kriebelen. In juni van ieder jaar laden zij nu hun
grote bestelauto vol met de spullen die zij nodig hebben om 3 maanden
te kunnen verblijven in het zomerhuisje in hun geboortestreek.

Terug naar Australië. De zorgorganisatie Dutch Care levert in dat grote
land diensten en voorzieningen aan Nederlandse ouderen. Eigenlijk moet
ik zeggen CALDouderen wat zoveel betekent als ‘Culturally And Linguistically
Diverse’
. In Australië maakt men namelijk geen onderscheid tussen
‘niet-westerse’ of ‘westerse allochtonen’.

In mijn omgeving heb ik de term CALD al eens in de week gelegd met
de vraag of er een  passend Nederlands equivalent te bedenken valt.
Iemand opperde de term DICT Divers in Cultuur en Taal. DICT-ouderen,
mmm, laat de term een paar keer rollen over je tong en dan weet je dat
we er nog niet zijn…Het geeft aan hoe lastig het is om de vocabulaire te
vinden die recht doet aan ‘dat we allemaal Nederlanders zijn en ook weer niet’.

In 2012 lanceerde de Australische overheid een manifest waarin staat
dat CALD-ouderen recht hebben op zorg die aansluit bij hun achtergrond.
Op de website is de informatie in verschillende talen beschikbaar. Stel je
toch eens voor dat je op de website van het ministerie van VWS kunt
doorklikken naar een pagina ‘informatie in andere talen’.

Datzelfde ministerie initieerde in de jaren negentig van de vorige eeuw het
programma Oudere Migranten en voorzieningen omdat men vond dat er
dringend behoefte was aan ‘allochtone-ouderenbeleid’. Met de notitie
Kleurrijk grijs werd het lokale niveau aangemoedigd om de handschoen
op te pakken.

Met enige afgunst volgde ik in die jaren de ontwikkelingen in Den Haag en
Rotterdam. Waarom waren er in Amsterdam geen verzorgingshuizen of
woongroepen waar oudere migranten wonen?

Gelukkig kende en kent ook Amsterdam zijn pioniers. Een daarvan is
Henry Liu, de kar-trekker van Foe Ooi Leeuw voor Chinese ouderen, in
Zuidoost. Een ander is André Bhola, initiatiefnemer van de eerste
woongemeenschap voor Hindoestaanse ouderen, ook in Zuidoost.
Welzijnsinstellingen stellen meertalige ouderenwerkers en intermediairs
aan. De gezondheidsvoorlichters ‘eigen taal en cultuur’ van de GGD zijn
veelgevraagde sprekers bij bijeenkomsten die in multiculturele
ontmoetingscentra plaatsvinden. Ook Amsterdam wilde van betekenis
zijn voor de ouderen geboren in een ander land.

Twintig jaar later is het ‘doelgroepenbeleid’ bijgezet in het archief, de
wijkposten voor ouderen verdwenen net zoals de gezondheidsvoorlichters
en houden de ontmoetingsplekken met moeite het hoofd boven water.

In diezelfde twintig jaar groeide in Amsterdam het aandeel ‘CALD’ 55 plussers
naar meer dan 70.000 van de in totaal ruim 185.000 oudere inwoners.
Inmiddels heeft dus bijna 10 % van de totale Amsterdamse bevolking een
CALD-achtergrond! De vraag hoe het met velen van hen gaat, bijvoorbeeld
qua gezondheid, werd recent beantwoord door de Amsterdamse GGD. Zij
publiceerde een factsheet met cijfers die stevig zorgen baren over de gezondheid
van oudere migranten (65-plus) in de vier grote Nederlandse steden.

Bijna elke dag melden de media hoe wordt gereorganiseeerd en bezuinigd op
de zorg voor en aan ouderen en dat van de ouderen zelfsturing wordt verwacht.
Meestal blijft onbeantwoord  de vraag hoe dat uitpakt voor ouderen die niet weten
waar hulp te halen is omdat ze de taal niet spreken, die de websites en folders niet
kunnen lezen en geen kinderen in de buurt hebben die mee kunnen gaan naar de
dokter. Dezelfde ouderen die dag in dag uit moeite hebben om de eindjes aan elkaar
te knopen. Overigens wordt naar deze ouderen zelden gevraagd, ze staan
grotendeels naast de samenleving en meestal worden ze pas zichtbaar als het te
laat is.

Deze week bladerde ik in een boekje uit 1998 en zag mezelf geciteerd: ‘Het is duidelijk
dat er gewoon wat moet gebeuren voor allochtone ouderen. Mensen mogen niet verder
tussen wal en schip raken. Het minste wat je kunt doen is zorgen voor een respectvolle,
menswaardige oude dag. Anders krijgen we situaties waar we ons ontzettend voor zullen
gaan schamen’.

 

Wendela Gronthoud

Bronnen:

* http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6798/de-nederlandse-emigratie-naar-australie.html
* http://www.myagedcare.gov.au/other-languages
* http://www.dutchcare.com.au/index.php/en/retirement-living-2
* http://www.myagedcare.gov.au/eligibility-diverse-needs/culturally-and-linguistically-diverse-people
* https://www.ois.amsterdam.nl/feiten-en-cijfers/
* Factsheet van oudere migranten in de vier grote steden o.a. door Fatima El Fakiri van de Amsterdamse GGD